De ude-hishigi-jūji-gatame: een nachtmerrie voor elke judoka. Zowel qua uitspraak, als qua techniek, want menigeen zal hebben moeten aftikken toen deze overstrekte armklem bij hem of haar werd aangelegd. Namen van technieken kunnen trouwens nog langer, want er bestaat ook een kami-ude-hishigi-jūji-gatame (dezelfde armklem, maar dan aangelegd vanuit de positie van tori op uke).

Judoka zeggen wel eens dat het voor mij als Japanoloog wel makkelijk zal zijn om al die namen te onthouden, maar niets is minder waar. Voor beginnende Japanse judoka zijn dit soort namen net zo exotisch als voor ons: een kruiselingse arm-verbrijzelings-controle vanaf boven, ga er maar aan staan. Ik daag de lezer uit: neem de proef op de som, schiet in Tokio een willekeurige voorbijganger aan, en uit de woorden ude-hishigi-jūji-gatame. In de meeste gevallen zullen mensen je aankijken alsof ze het in Keulen horen donderen.

Wie van de drie

jujiDie jūji komen we trouwens ook tegen in andere technieken, te weten de nami-jūji-jime (normale kruiselingse verwurging, beide duimen binnen),  de gyaku-jūji-jime (omgekeerde kruiselingse verwurging, beide duimen buiten) en de kata-jūji-jime (de eenzijdige kruiselingse verwurging, één duim buiten en één duim binnen). In alle gevallen wordt jūji vertaald als kruiselings, en dat klopt.

De Kodokan merkt trouwens nog fijntjes het volgende over deze drie verwurgingen op: 逆十字絞は、並十字絞よりもさらに強力な効果が期待できます (gyaku-jūji-jime wa, nami-jūji-jime yori mo sara ni kyōryoku na kōka ga kitai dekimasu): van de gyaku-jūji-jime mag verwacht worden dat deze nog krachtiger is dan de nami-jūji-jime. Elders wordt opgemerkt waarom: 両親指の外側部分が、相手の左右頚動脈にあたる (ryō-oyayubi no sotogawa bubun ga, aite no sayū keidōmyaku ni ataru): de buitenkant van beide duimen komt tegen de halsslagaders van de tegenstander (wat op zich nog geen reden is; het is jammer dat de Kodokan zich hierover niet verder uitwijdt). Op basis hiervan ontstaat er wel een rangorde: gyaku-jūji-jime is beter dan kata-jūji-jime, is beter dan nami-jūji-jime. 

Turven

In het Japans bestaat het woord jūji uit twee tekens: 十字 (tien + teken). 十 (jū) is niets anders dan een verzameling eenheden met een logisch aantal (een streep) die is afgeturfd (met een horizontale streep): dat is waar het teken vandaan komt. In dit geval moeten we echter niet naar de betekenis, maar naar de vorm van 十 kijken: een 十字 is namelijk geen tien-teken, maar een kruisteken, ofwel een kruis. Vandaar ook de vertaling kruiselings in het judo. We komen het woord in nog veel meer uitdrukkingen tegen, zoals bijvoorbeeld 十字架 jūjika (kruisgeraamte), het kruis van Jezus Christus. Het is in het Japans dan ook een tamelijk alledaags woord.

Bij de verwurgingen mag duidelijk zijn waar het kruis op slaat: bij deze verwurgingen worden de armen immers volledig gekruist. Bij de armklem ontstaat er echter twijfel: veel mensen denken dat het kruisen slaat op het kruisen van de benen rond de geklemde arm van de tegenstander (wat trouwens ook niet iedereen doet, zie de foto). Fout.

DSC_0294De Kodokan zegt: 腕挫十字固の名は、このように相手と自分の体が十字の形になることに由来します (ude-hishigi-jūji-gatame no na wa, kono yō ni aite to jibun no karada ga jūji no katachi ni naru koto ni yurai shimasu), ofwel: de naam van de ude-hishigi-jūji-gatame is ontstaan uit de kruiselingse vorm die op deze wijze wordt gemaakt door het lichaam van de tegenstander en het eigen lichaam.

En inderdaad, als we de techniek goed uitvoeren, maakt ons lichaam een loodrechte hoek op de tegenstander. Zo niet, dan worden we op deze manier wellicht gewaarschuwd om daar extra op te letten.

Met dank aan Aad van Polanen voor het aandragen van dit onderwerp en Sebastiaan Fransen voor zijn feedback op dit bericht.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s