Een groet die we vaak in de dojo (en dan vooral bij karateka) horen, is de groet osu. Osu is Japans, en Japans is een taal die maar door weinigen wordt begrepen, waardoor het woord haast als vanzelf een mysterieuze bijklank krijgt die uitstijgt boven de klinische en banale bezigheden van ons Westerlingen, die zich veelal beperken tot bananen kopen op de groentenafdeling en een balletje leggen in de plaatselijke snookerbar.

Toegegeven, het Japans is erg lastig, en volgens het Amerikaanse Ministerie van Buitenlandse Zaken zelfs de moeilijkste taal ter wereld voor Westerlingen (Koreanen hebben er vanwege de gelijkenissen begrijpelijkerwijze minder moeite mee). Maar als je eenmaal door die taalbarrière heen hebt geprikt, blijken ook de Japanners verrassend klinisch en banaal in elkaar te zitten. Ik zeg wel eens: soms zijn het net mensen.

Vroeg opstaan

In de vooroorlogse Japanse marine was het de gewoonte om elkaar ’s ochtends te begroeten met de woorden ohayō gozaimasu (zeer beleefd Japans voor “het is vroeg”). Een hele mond vol, en het geheel werd dan ook al snel ingekort door de 11 letters tussen de eerste o en de laatste su over te slaan, zodat er alleen nog maar osu overbleef. Het woord betekent dus niets anders dan môgge! Valt dat even tegen.

Het Japans kent drie alfabetten die door elkaar worden gebruikt. Twee van deze alfabetten zijn puur fonetisch en bestaan in feite uit “maar” 46 tekens. Je kunt het woord o-su in deze alfabetten respectievelijk opschrijven als オス of おす. Als het woord zo fonetisch wordt opgeschreven, verliest het echter alle betekenis (je ziet alleen maar klanken). Vaak vinden Japanners het dan leuk om aan zo’n betekenisloos woord een nieuwe betekenis toe te kennen door gebruik te maken van het derde alfabet: de duizenden tekens die ze van de Chinezen hebben overgenomen. Deze tekens hebben meestal twee, soms één en soms wel vijftien verschillende uitspraken die afhankelijk zijn van de context. Daarnaast hebben ze ook een echte betekenis: het zijn immers gestileerde tekeningen van begrippen.

En we noemen hem Wim

osuIemand vond het ooit, ergens leuk om o-su te gaan opschrijven als 押忍. Het eerste teken 押 (drukken) kan worden uitgesproken als o of ō. 忍 (verdragen, sluipen) kan worden uitgesproken als shino of nin. Samen kunnen de tekens dus worden uitgesproken als oshino, onin, ōshino of ōnin. Zoals je ziet, komen we op geen enkele manier op osu uit. Ofwel: het gaat hier inderdaad om ateji: tekens die er aan de haren bij zijn gesleept en die niets met het oorspronkelijke woord te maken hebben. Ze zijn er gewoon bijverzonnen. Omdat het kan. En het is nog een slechte vondst ook, omdat het laatste teken qua uitspraak helemaal niets met de su uit osu te maken heeft.

Je kunt dit vergelijken met iemand die zijn zoon de naam Wim geeft, en vervolgens zegt: we schrijven Wim, want dat staat zo mooi, maar we spreken het uit als Karel, want dat klinkt zo mooi. Ja, zo ken ik er nog wel tien.

Het nieuw uitgevonden woord 押忍 (drukken + verdragen) zou zoiets moeten betekenen als het onderdrukken van je ego en daarin volharden: zelfbeheersing en volharding dus.

Mannelijke cheerleaders

Cheerleader_WasedaOver osu zijn verder nog talloze theorieën in omloop: zo zou de groet zijn ontstaan in het Saga-domein, waar de krijgsscholen nog zwaarder waren dan elders, mede onder invloed van Hagakure, het beroemde boek over de weg van de krijger dat ook uit deze streek komt. Op deze scholen werd de groet door zowel jonge krijgers als hun cheerleaders (ja, Japan kent al heel lang een traditie van mannelijke cheerleaders) gebruikt als aanmoediging. Met goedemorgen had de groet toen al niets meer te maken; het kreeg veel eerder de betekenis van hou vol!

hagakure
Een pagina uit de Hagakure

Ook op Japanse bedrijven wordt de groet osu trouwens gebruikt. Daar is het echter een samentrekking van de groet o(tsukaresama de)su (u ziet er moe uit), een compliment waarmee je aangeeft dat iemand hard heeft gewerkt. Met volharding in de krijgskunst heeft dat niets meer te maken, dus deze groet blijven we wel gewoon fonetisch als オス of おす opschrijven. Kortom: verwarring alom. Wel staaft dit de theorie dat osu oorspronkelijk niets anders dan goedemorgen betekende, want we zien dit soort samentrekkingen dus wel vaker in het Japans.

Nette mensen, maar net mensen

Laat je in ieder geval niets wijsmaken: met verborgen Oosterse wijsheden heeft de groet erg weinig te maken, en het staat dan ook een beetje stom om dit te pretenderen. De wijsheid van volharding is er aan de haren bij gesleept om het woord môgge een intellectuele connotatie te geven die er helemaal niet is.

Bovenstaande zal voor mensen die Japan enorm romantiseren wellicht een teleurstelling zijn, maar als je Japan echt wilt leren kennen, moet je noch een te positief, noch een te negatief beeld van het land krijgen. Je moet het land eerder leren kennen zoals het echt is, op een realistische manier, in al zijn facetten. Pas als je dat totaalpakket kunt accepteren, kun je zeggen dat je echt van het land houdt.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s