Haal alles uit uzelf

Haal alles uit uzelf

Onore wo tsukushite, naru wo matsu: haal alles uit uzelf, maar wacht op het resultaat. Als u het leven leeft en iets probeert te bereiken, is dit de belangrijkste les.

Succes ontstaat pas als talent en geluk bij elkaar komen: hoe getalenteerd u ook bent, soms blijft succes uit als het lot u niet gunstig gezind is. En hoe gunstig het lot u ook gezind is, als u totaal geen talent hebt, zal succes waarschijnlijk ook uitblijven.

Er zijn op deze wereld echter mensen die in slechte gewoonten vervallen en hun leven vergooien, in plaats van dat ze de relatie tussen deze twee factoren proberen te verduidelijken. Let op uw zaak: er zijn mensen die ondanks hun wijsheid niet letten op de relatie tussen voorspoed en succes. Zij proberen succes vaak af te dwingen en in één keer grote resultaten te bereiken door optimaal gebruik te maken van hun intelligentie en verstand. Maar als resultaten niet komen op de dag waarop ze moeten komen, zullen ze nooit komen.

Zodra de resultaten niet aan de verwachtingen voldoen, beklagen deze mensen zich over het feit dat de dingen niet naar wens verlopen en vervallen ze direct in het andere uiterste: ze laten alles aan het lot over, verliezen de bezieling en ijver van de dagen van weleer en verzaken zichzelf.

onore wo tsukushite
Onore wo tsukushite naru wo matsu: haal alles uit uzelf en wacht op het resultaat

Er zijn ook middelmatige mensen die falen in hun pogingen en daardoor denken dat ze onvoldoende talent hebben. Ze zetten niet de extra stap om te gaan trainen, verzaken zichzelf en overdenken hun handelingen niet.

En er zijn mensen die alles aan het lot overlaten en zichzelf niet inspannen, alsof ze wachten totdat het goud uit de hemel komt vallen of uit de aarde komt opborrelen.

Dit zijn allemaal fouten die ontstaan omdat mensen zich voegen naar hun lot. Ze halen niet alles uit zichzelf en wachten niet op het resultaat. Iets anders kan ik er niet van maken.

Het komt erop neer dat de weg die we moeten bewandelen een weg is waarop we alles uit onszelf halen. Leg de schuld eerst bij uzelf, alvorens op geluk te vertrouwen.

Wat mensen als tegenslagen beschouwen, heeft in feite niets te maken met pech. Het heeft alles te maken met het feit dat u niet alles hebt gegeven. Uw methoden zijn onzorgvuldig, uw volharding is onvoldoende, uw kennis en voorbereiding vertonen gebreken. De oorzaak van het uitblijven van succes ligt niet in het lot. De oorzaak ligt in de mens en de verantwoordelijkheid ligt bij u. Geef de schuld niet aan het lot, want dat is een verkeerde manier van denken.

Een wijs man bepaalt zijn eigen lot. Hij zet zijn fouten om in geluk. Dat wil zeggen dat het resultaat altijd wordt behaald omdat u alles uit uzelf hebt gehaald.

Iemand die leeft zonder alles uit zichzelf te halen, leidt geen goed leven. Hoe kan iemand de essentie van het leven ook begrijpen als hij niet alles uit zichzelf haalt?

Als u alles uit uzelf hebt gehaald en het lot u nog steeds niet gunstig gezind is, hebt u nog niet álles uit uzelf gehaald. Ook als het lot ons niet gunstig gezind is, mogen we nooit wanhopen. We mogen ons niet laten ontmoedigen.

We moeten onze jigoro-kano-copy6talenten benutten, volharden in onze ijver en wachten op het resultaat.

Spelingen van het lot mogen ons niet van ons pad brengen. Alleen een dwaas droomt ervan om zichzelf op te geven en alles aan het lot over te laten.

Laat geluk u niet lui maken, maar laat u ook niet hinderen door tegenslagen. IJver, volhard, en wacht op het resultaat.

Onore wo tsukushite naru wo matsu, uit het tijdschrift Kokushi nr. 62, door Jigoro Kanō (1903)

Advertenties

Ieder huisje

Ieder huisje

De ude-hishigi-jūji-gatame: een nachtmerrie voor elke judoka. Zowel qua uitspraak, als qua techniek, want menigeen zal hebben moeten aftikken toen deze overstrekte armklem bij hem of haar werd aangelegd. Namen van technieken kunnen trouwens nog langer, want er bestaat ook een kami-ude-hishigi-jūji-gatame (dezelfde armklem, maar dan aangelegd vanuit de positie van tori op uke).

Judoka zeggen wel eens dat het voor mij als Japanoloog wel makkelijk zal zijn om al die namen te onthouden, maar niets is minder waar. Voor beginnende Japanse judoka zijn dit soort namen net zo exotisch als voor ons: een kruiselingse arm-verbrijzelings-controle vanaf boven, ga er maar aan staan. Ik daag de lezer uit: neem de proef op de som, schiet in Tokio een willekeurige voorbijganger aan, en uit de woorden ude-hishigi-jūji-gatame. In de meeste gevallen zullen mensen je aankijken alsof ze het in Keulen horen donderen.

Wie van de drie

jujiDie jūji komen we trouwens ook tegen in andere technieken, te weten de nami-jūji-jime (normale kruiselingse verwurging, beide duimen binnen),  de gyaku-jūji-jime (omgekeerde kruiselingse verwurging, beide duimen buiten) en de kata-jūji-jime (de eenzijdige kruiselingse verwurging, één duim buiten en één duim binnen). In alle gevallen wordt jūji vertaald als kruiselings, en dat klopt.

De Kodokan merkt trouwens nog fijntjes het volgende over deze drie verwurgingen op: 逆十字絞は、並十字絞よりもさらに強力な効果が期待できます (gyaku-jūji-jime wa, nami-jūji-jime yori mo sara ni kyōryoku na kōka ga kitai dekimasu): van de gyaku-jūji-jime mag verwacht worden dat deze nog krachtiger is dan de nami-jūji-jime. Elders wordt opgemerkt waarom: 両親指の外側部分が、相手の左右頚動脈にあたる (ryō-oyayubi no sotogawa bubun ga, aite no sayū keidōmyaku ni ataru): de buitenkant van beide duimen komt tegen de halsslagaders van de tegenstander (wat op zich nog geen reden is; het is jammer dat de Kodokan zich hierover niet verder uitwijdt). Op basis hiervan ontstaat er wel een rangorde: gyaku-jūji-jime is beter dan kata-jūji-jime, is beter dan nami-jūji-jime. 

Turven

In het Japans bestaat het woord jūji uit twee tekens: 十字 (tien + teken). 十 (jū) is niets anders dan een verzameling eenheden met een logisch aantal (een streep) die is afgeturfd (met een horizontale streep): dat is waar het teken vandaan komt. In dit geval moeten we echter niet naar de betekenis, maar naar de vorm van 十 kijken: een 十字 is namelijk geen tien-teken, maar een kruisteken, ofwel een kruis. Vandaar ook de vertaling kruiselings in het judo. We komen het woord in nog veel meer uitdrukkingen tegen, zoals bijvoorbeeld 十字架 jūjika (kruisgeraamte), het kruis van Jezus Christus. Het is in het Japans dan ook een tamelijk alledaags woord.

Bij de verwurgingen mag duidelijk zijn waar het kruis op slaat: bij deze verwurgingen worden de armen immers volledig gekruist. Bij de armklem ontstaat er echter twijfel: veel mensen denken dat het kruisen slaat op het kruisen van de benen rond de geklemde arm van de tegenstander (wat trouwens ook niet iedereen doet, zie de foto). Fout.

DSC_0294De Kodokan zegt: 腕挫十字固の名は、このように相手と自分の体が十字の形になることに由来します (ude-hishigi-jūji-gatame no na wa, kono yō ni aite to jibun no karada ga jūji no katachi ni naru koto ni yurai shimasu), ofwel: de naam van de ude-hishigi-jūji-gatame is ontstaan uit de kruiselingse vorm die op deze wijze wordt gemaakt door het lichaam van de tegenstander en het eigen lichaam.

En inderdaad, als we de techniek goed uitvoeren, maakt ons lichaam een loodrechte hoek op de tegenstander. Zo niet, dan worden we op deze manier wellicht gewaarschuwd om daar extra op te letten.

Met dank aan Aad van Polanen voor het aandragen van dit onderwerp en Sebastiaan Fransen voor zijn feedback op dit bericht.

Môgge

Môgge

Een groet die we vaak in de dojo (en dan vooral bij karateka) horen, is de groet osu. Osu is Japans, en Japans is een taal die maar door weinigen wordt begrepen, waardoor het woord haast als vanzelf een mysterieuze bijklank krijgt die uitstijgt boven de klinische en banale bezigheden van ons Westerlingen, die zich veelal beperken tot bananen kopen op de groentenafdeling en een balletje leggen in de plaatselijke snookerbar.

Toegegeven, het Japans is erg lastig, en volgens het Amerikaanse Ministerie van Buitenlandse Zaken zelfs de moeilijkste taal ter wereld voor Westerlingen (Koreanen hebben er vanwege de gelijkenissen begrijpelijkerwijze minder moeite mee). Maar als je eenmaal door die taalbarrière heen hebt geprikt, blijken ook de Japanners verrassend klinisch en banaal in elkaar te zitten. Ik zeg wel eens: soms zijn het net mensen.

Vroeg opstaan

In de vooroorlogse Japanse marine was het de gewoonte om elkaar ’s ochtends te begroeten met de woorden ohayō gozaimasu (zeer beleefd Japans voor “het is vroeg”). Een hele mond vol, en het geheel werd dan ook al snel ingekort door de 11 letters tussen de eerste o en de laatste su over te slaan, zodat er alleen nog maar osu overbleef. Het woord betekent dus niets anders dan môgge! Valt dat even tegen.

Het Japans kent drie alfabetten die door elkaar worden gebruikt. Twee van deze alfabetten zijn puur fonetisch en bestaan in feite uit “maar” 46 tekens. Je kunt het woord o-su in deze alfabetten respectievelijk opschrijven als オス of おす. Als het woord zo fonetisch wordt opgeschreven, verliest het echter alle betekenis (je ziet alleen maar klanken). Vaak vinden Japanners het dan leuk om aan zo’n betekenisloos woord een nieuwe betekenis toe te kennen door gebruik te maken van het derde alfabet: de duizenden tekens die ze van de Chinezen hebben overgenomen. Deze tekens hebben meestal twee, soms één en soms wel vijftien verschillende uitspraken die afhankelijk zijn van de context. Daarnaast hebben ze ook een echte betekenis: het zijn immers gestileerde tekeningen van begrippen.

En we noemen hem Wim

osuIemand vond het ooit, ergens leuk om o-su te gaan opschrijven als 押忍. Het eerste teken 押 (drukken) kan worden uitgesproken als o of ō. 忍 (verdragen, sluipen) kan worden uitgesproken als shino of nin. Samen kunnen de tekens dus worden uitgesproken als oshino, onin, ōshino of ōnin. Zoals je ziet, komen we op geen enkele manier op osu uit. Ofwel: het gaat hier inderdaad om ateji: tekens die er aan de haren bij zijn gesleept en die niets met het oorspronkelijke woord te maken hebben. Ze zijn er gewoon bijverzonnen. Omdat het kan. En het is nog een slechte vondst ook, omdat het laatste teken qua uitspraak helemaal niets met de su uit osu te maken heeft.

Je kunt dit vergelijken met iemand die zijn zoon de naam Wim geeft, en vervolgens zegt: we schrijven Wim, want dat staat zo mooi, maar we spreken het uit als Karel, want dat klinkt zo mooi. Ja, zo ken ik er nog wel tien.

Het nieuw uitgevonden woord 押忍 (drukken + verdragen) zou zoiets moeten betekenen als het onderdrukken van je ego en daarin volharden: zelfbeheersing en volharding dus.

Mannelijke cheerleaders

Cheerleader_WasedaOver osu zijn verder nog talloze theorieën in omloop: zo zou de groet zijn ontstaan in het Saga-domein, waar de krijgsscholen nog zwaarder waren dan elders, mede onder invloed van Hagakure, het beroemde boek over de weg van de krijger dat ook uit deze streek komt. Op deze scholen werd de groet door zowel jonge krijgers als hun cheerleaders (ja, Japan kent al heel lang een traditie van mannelijke cheerleaders) gebruikt als aanmoediging. Met goedemorgen had de groet toen al niets meer te maken; het kreeg veel eerder de betekenis van hou vol!

hagakure
Een pagina uit de Hagakure

Ook op Japanse bedrijven wordt de groet osu trouwens gebruikt. Daar is het echter een samentrekking van de groet o(tsukaresama de)su (u ziet er moe uit), een compliment waarmee je aangeeft dat iemand hard heeft gewerkt. Met volharding in de krijgskunst heeft dat niets meer te maken, dus deze groet blijven we wel gewoon fonetisch als オス of おす opschrijven. Kortom: verwarring alom. Wel staaft dit de theorie dat osu oorspronkelijk niets anders dan goedemorgen betekende, want we zien dit soort samentrekkingen dus wel vaker in het Japans.

Nette mensen, maar net mensen

Laat je in ieder geval niets wijsmaken: met verborgen Oosterse wijsheden heeft de groet erg weinig te maken, en het staat dan ook een beetje stom om dit te pretenderen. De wijsheid van volharding is er aan de haren bij gesleept om het woord môgge een intellectuele connotatie te geven die er helemaal niet is.

Bovenstaande zal voor mensen die Japan enorm romantiseren wellicht een teleurstelling zijn, maar als je Japan echt wilt leren kennen, moet je noch een te positief, noch een te negatief beeld van het land krijgen. Je moet het land eerder leren kennen zoals het echt is, op een realistische manier, in al zijn facetten. Pas als je dat totaalpakket kunt accepteren, kun je zeggen dat je echt van het land houdt.

Een ei hoort erbij

Een ei hoort erbij

“Delicaat! Delicaat!”, hoor ik mensen in de dojo vaak roepen, terwijl ze driftig naar de sensei knikken. Maar sensai (delicaat) betekent iets heel anders dan sensei (leraar), dus wellicht is het tijd om het een en ander over de mysterieuze Japanse ei-klank te vertellen.

Allereerst is het belangrijk om te weten dat wat hier staat – sensei – eigenlijk geen Japans is. Die lettertjes in het abc zijn erbij bedacht om Westerlingen die Japans willen spreken daartoe in staat te stellen, zonder dat ze daarvoor meteen 2200 tekens (het minimumaantal tekens dat je moet kennen om vlot Japans te kunnen lezen) hoeven te leren. 先生, kijk, dat is Japans.

Groot rijstveld

Het naar abc getranscribeerde Japans noemen we rōmaji (Romeinse tekens). Nu zijn er verschillende manieren om het Japans te transcriberen. Zo kun je ervoor kiezen om de sjie-klank op te schrijven als sjieshisi, enzovoort. Een soortgelijk verhaal gaat op voor talloze andere klanken. Het zal je dan ook niet verbazen dat er voor het Japans talloze transcriptiemethoden in omloop zijn, elk weer met hun eigen variaties. Dit verklaart waarom iemand die Ohta in zijn paspoort heet, ergens anders weer OtaOota, Outa of Ōta wordt genoemd. De uitspraak is in alle gevallen gelijk: een lange o en een korte ta. Ota dus, op zijn Nederlands. Strikt gesproken is de enige juiste spelling echter 大田 (groot rijstveld). Het is dus belangrijk om je te realiseren dat die rōmaji altijd een hulpmiddel zullen blijven. Niets meer, en niets minder.

Metamorfosen

James_Curtis_Hepburn

Wij Japanologen geven de voorkeur aan de zogenaamde Hepburn-transcriptie, die is uitgevonden door James Curtis Hepburn (1815-1911), een  Amerikaanse zendeling en Azië-kenner. De reden hiervan is dat deze transcriptie (en dan met name het zogenaamde Modified Hepburn of Revised Hepburn) de daadwerkelijke uitspraak van het Japans het meest nauwkeurig weergeeft. Wij Japanologen vinden dat belangrijk.

Running_in_board_of_Toyooka_StationApart genoeg is de onder taalkundigen zo populaire Hepburn-transcriptie niet de officiële transcriptie van de Japanse overheid.  Sterker nog, alleen bij de Japanse overheid zijn er al vier verschillende transcriptiesystemen in omloop: de Kunrei-shiki voor officële documenten, de Railway Standard voor stationsborden, de Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism Standard voor verkeersborden en de Ministry of Foreign Affairs Passport Standard voor paspoorten. Zo kan het dus zijn dat je dezelfde naam alleen bij de Japanse overheid al in vier verschillende gedaanten tegenkomt.

Een broodje èè met ùù

Voor ons judoka is het echter vooral belangrijk om te weten dat Hepburn een Amerikaan was, en geen Nederlander. En omdat het Engels in tegenstelling tot het Nederlands geen diftongen of tweeklanken kent, zoals ei en ui, betekent dat dus dat alle klinkers in geromaniseerde woorden los moeten worden uitgesproken. Sensei spreek je dus niet uit als sensai of iets dergelijks, maar als sensee-ie, ofwel sensee op zijn Nederlands.

Er zijn meer woorden die steevast verkeerd worden uitgesproken, maar dat heeft vaak eerder met klemtonen dan met romanisering te maken. Zo is de juiste uitspraak van het Japanse woord voor offerworp (sutemi) geen sóétummie, maar su-tè-mi, met de klemtoon op tè.

Niemand kan de judoka dit kwalijk nemen. En als Japanoloog vind ik het alleen maar geweldig dat mensen de moeite doen om de Japanse terminogie aan te houden, in plaats van de makkelijkste weg te kiezen en alles maar naar het Nederlands te vertalen. Maar kaizen (continue verbetering) is een mooi begrip, en het kan altijd beter.

Je weet nu wat de juiste uitspraak is. Doe er dus je voordeel mee!

Met dank aan Sebastiaan Fransen voor het aandragen van dit onderwerp.

Ebi

Ebi

Iedere judoka weet wat een ebi is (ebi spreek je trouwens uit als ebbie, met een korte e zoals in bed, en niet als eebie, met een lange e zoals in Kees). Het is de techniek die vaak vanuit rugligging wordt ingezet ter voorbereiding van bijvoorbeeld een armklem of verwurging. Over de oorsprong van de naam doen echter de wildste verhalen de ronde. Ik neem het de judoka niet kwalijk: ebi is een nogal lastig te plaatsen woord.

Visserslatijn

Volgens de Japanse Wikipedia staat het woord ebi voor de orde van de decapoda, met uitzondering van de infraordes anomura en brachyura. In normaal Nederlands, want Japans is al moeilijk genoeg zonder Latijn: het woord ebi staat voor de orde van de tienpotigen, met uitzondering van heremietkreeften en krabben. Het woord heremietkreeften hier dekt niet de hele lading van anomura, maar we leren graag judo en geen biologie.

Tot de orde van de tienpotigen behoren onder andere kreeften, krabben en garnalen. Strikt gesproken kan een ebi dus zowel een kreeft (maar geen heremietkreeft, zie boven) als garnaal zijn (de krab deed niet mee, zie alweer boven).

Een plaatje zegt meer dan duizend woorden

Bij dit soort twijfelgevallen (kreeft of garnaal) ga ik zelf altijd naar Google Images, om te kijken wat voor plaatjes er verschijnen als je op het probleemwoord googlet. Je ziet dan meteen waar een Japanner aan denkt als hij een bepaald woord hoort. Een zoekopdracht naar 海老, 蝦, えび of エビ (de vier verschillende schrijfwijzen voor het woord ebi in het Japans), levert dit soort pagina’s op:google

We zien hier voornamelijk flink uit de kluiten gewassen garnaalachtige dieren, die niet in het bezit zijn van scharen. Als je wat verder scrollt, zie je af en toe een verdwaalde rivierkreeft met scharen opduiken, maar daar is dan ook alles mee gezegd. Zeg tegen een Japanner ebi, en hij denkt in eerste instantie aan een grote garnaal zonder scharen. De vertaling kreeft, die je vaak in Nederlandse dojo hoort, vind ik dan ook verwarrend. Persoonlijk denk ik dan meteen aan wat ze in het Engels een lobster noemen: zo’n beest waarvan je de poten moet open kraken om de witte inhoud op te eten.

Oude mannen

ebikanjiEen van de schrijfwijzen van het woord ebi in het Japans is 海老. Deze tekens hebben niets met de uitspraak van het woord te maken, maar alles met een betekenis die er (achteraf) aan is toegekend. Het eerste teken is umi, ofwel zee. Het tweede teken is , ofwel ouder worden. Het teken 老 komt ook voor in het woord rōjin 老人 (oud + persoon), dat bejaarde betekent. En nee, rōjin 老人 heeft niets te maken met rōnin 浪人 (zwerven + persoon), de bekende meesterloze samurai.

De oplettende lezer zal gemerkt hebben dat, hoewel de losse tekens in het woord ebi (kunnen) worden uitgesproken als umi of , de uitspraak van het hele woord ebi is. Waarom geldt umi + rō = ebi? Een logische vraag.

Er aan de haren bij gesleept

Allereerst moet je weten dat een Japans teken vaak minimaal twee verschillende uitspraken heeft, die afhankelijk is van de tekens die eromheen staan. Ik heb hierboven eigenlijk gesteggeld, want zee kan naast umi ook worden uitgesproken als kai. En ouder worden kan naast ook nog worden uitgesproken als o of fu.

Sommige tekens maken het heel bont en hebben wel 15 verschillende uitspraken. En soms, soms zijn de Japanners gewoon gemeen en koppelen ze tekens aan een bestaand woord die qua uitspraak helemaal niets met dat woord te maken hebben. Ateji, noemen wij Japanologen dat: tekens die er aan de haren bij zijn gesleurd. Alleen in combinatie worden de tekens voor zee en oud dus uitgesproken als ebi. Los of in combinatie met andere tekens kan er weer een hele andere klank ontstaan.

Zo stoned als een

Terug naar het verhaal: letterlijk is een ebi dus een oude man uit de zee. Het beestje komt aan deze naam vanwege zijn gekromde rug. Naarmate wij judoka ouder worden, gaan we steeds krommer lopen. Voor garnalen is dat niet anders.

Dit past goed in het plaatje van de techniek: als je een ebi maakt in judo, krom je je rug. Je ziet er dan een beetje uit als een garnaal.

Volgens de Kōdōkan komt het woord ebi trouwens helemaal niet uit het judo. Zij claimen dat de term oorspronkelijk afkomstig is uit het worstelen. Ik heb het ze persoonlijk gevraagd, en dat is wat ik als antwoord kreeg. Hoewel de term wel binnen de Kōdōkan wordt gebruikt, ziet de Kōdōkan een ebi niet als een techniek, maar als een hulpbeweging. Binnen het Kōdōkan-judo heeft de term dan ook geen officiële status.

mailkodokan

De bewuste mail van de Kōdōkan. Binnen de Kōdōkan vond men dit kennelijk ook een interessante discussie, getuige het feit dat er maar liefst vier andere medewerkers in CC werden gezet, waaronder zelfs een afdelingshoofd.

Concluderend: een ebi heeft een kromme rug. Of je het dan een kreeft of een garnaal noemt is dan misschien niet zo belangrijk, als je maar begrijpt dat het beest waarnaar je verwijst geen platte of rechte rug heeft. De term garnaal vind ik dan persoonlijk veel meer voor de hand liggen.

ebijudo ebi

Met dank aan Sebastiaan Fransen voor het aandragen van dit onderwerp.

De tomoenage

De tomoenage

De tomoenage, meestal de eerste offerworp die een judoka leert, heeft een nogal mysterieuze naam. Wat nage (worp) betekent, weten de meeste judoka wel, maar voor tomoe worden vaak de wildste vertalingen gebruikt.

Tomoe (spreek uit: tomo-e) is het Japanse woord voor een vorm die nog het meest op een komma lijkt. Het is een element dat vaak voorkomt in Japanse familiewapens.

veeltomoe

Van links naar rechts: twee tomoe, drie tomoe, vier tomoe, negen groepen van drie tomoe en drie langstaartige tomoe.

Waar de vorm precies vandaan komt is niet helemaal duidelijk, maar er zijn twee theorieën.

tomoLos uit de pols

De tomoe zou de vorm uitbeelden van de tomo, de polsbeschermer van een boogschutter. Tomo zou dan staan voor de beschermer zelf, en e zou staan voor het Japanse woord voor afbeelding: een afbeelding van een polsbeschermer dus.

magatamaKralen

De tweede theorie zegt dat de vorm is afgeleid van magatama (gekromde ballen), prehistorische versieringen die als kralen werden gebruikt. Deze vorm zou dan weer staan voor de tand van een dier, de houding van een foetus of simpelweg oorbellen.

Kruipende komma’s

kanjitomoeHier zie je het teken dat de Japanners gebruiken voor het woord tomoe. Oorspronkelijk stond het voor kruipen, maar de vorm van het teken bleek goed bij de vorm van de tomoe of “komma” te passen, zodat de Japanners afspraken om het teken zelf ook maar als tomoe te gaan uitspreken. Behalve de vorm heeft het teken dus niets met komma’s te maken.

etytomoeLinks is duidelijk de evolutie van het oorspronkelijke teken te zien: het begon als een kruipend mannetje op zijn buik, en werd geleidelijk aan steeds stilistischer. Dit is een ontwikkeling die je eigenlijk bij alle Japanse tekens ziet. Hoewel, Japans… het overgrote deel van de tekens in het Japans is overgenomen van de Chinezen, maar daarover een andere keer.

Hieronder zie je een afbeelding van twee tomoe. De overeenkomst met de tomoenage als worp moge duidelijk zijn.

 tomoe  tomoenage

Met dank aan Sebastiaan Fransen voor het aandragen van dit onderwerp.